Cấp mã số vùng trồng: Mở đường cho nông sản vươn xa

Đến nay, toàn tỉnh có cấp 73 MSVT, với tổng diện tích trên 830,3ha, trong đó, có 48 MSVT xuất khẩu với tổng diện tích trên 722,4ha và 26 MSVT tiêu thụ nội địa với tổng diện tích 107,9ha; có 7 mã số cơ sở đóng gói chuối, ớt, chanh leo.

Tháo gỡ những nút thắt

Một trong những vướng mắc lớn nhất trong việc cấp và quản lý MSVT, mã số cơ sở đóng gói là hồ sơ, thủ tục còn phức tạp; thời gian lấy mẫu, trả kết quả kiểm nghiệm kéo dài.

Hơn nữa, nhiều vùng trồng phân tán, nhiều hộ dân chưa quan tâm đến việc cấp MSVT cộng với những rào cản từ quy định khiến diện tích sầu riêng - cây trồng chủ lực, có giá trị kinh tế cao, tiềm năng xuất khẩu lớn nhưng số lượng MSVT hiện rất ít. Toàn tỉnh có hơn 4.100ha sầu riêng nhưng hiện chỉ có 22 MSVT xuất khẩu, với diện tích 343ha và 4 MSVT nội địa, diện tích 25,5ha.

Ông Trần Đức Hiền, ở thôn Tân Lập, xã Phước Giang cho biết, quy định trước đây yêu cầu diện tích sầu riêng được cấp MSVT phải đạt tối thiểu 10ha, cùng với đó là những vùng trồng xen canh cũng bị hạn chế trong việc cấp MSVT.

Đây là rào cản lớn với người trồng sầu riêng trên địa bàn xã Phước Giang khi thực hiện thủ tục cấp MSVT, bởi diện tích vùng trồng chỉ dao động từ 0,2 - 0,5ha; lại trồng xen canh với các loại cây trồng khác.

Mặt khác, vẫn còn tình trạng lạm dụng phân, thuốc hóa học dẫn đến dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng hoặc nhiễm hóa chất cấm. Đây là một trong những nguyên nhân khiến hàng hóa bị trả về hoặc tiêu hủy, ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín nông sản trên thị trường, nhất là thị trường xuất khẩu.

Theo báo cáo của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, thời gian qua, chi cục đã kiểm tra, giám sát và thu hồi 1 MSVT sầu riêng nội địa vì không có nhu cầu sử dụng và 1 MSVT chuối xuất khẩu vì chuyển đổi diện tích cây trồng khác; tạm dừng 1 MSVT xuất khẩu sầu riêng và 1 MSVT chuối vì nhiễm Cadimi; tạm dừng 1 cơ sở đóng gói ớt vì nhiễm Cadimi. 

Tuy nhiên, hiện vẫn còn 26 MSVT xuất khẩu, 12 MSVT nội địa và 6 mã số cơ sở đóng gói chưa được kiểm tra, giám sát. Anh Nguyễn Thao, chủ trang trại sầu riêng Mai Anh, ở xã Dục Nông kiến nghị, song song với tăng cường kiểm tra, đánh giá các vùng trồng, cơ sở đóng gói đã được cấp mã số thì cơ quan chức năng cần đơn giản hóa thủ tục cấp MSVT, mã số cơ sở đóng gói.

Đồng thời thường xuyên phổ biến, thông tin các quy định liên quan đến truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm đến hộ dân, HTX và DN. Bên cạnh đó, cơ quan chuyên môn cần hướng dẫn nông dân triển khai, áp dụng các biện pháp xử lý ô nhiễm kim loại nặng trong đất nông nghiệp từ gốc, cũng như kiểm soát chặt chẽ chất lượng vật tư nông nghiệp.

Chính quyền cơ sở chủ động vào cuộc

Toàn tỉnh hiện có gần 34,6 nghìn héc ta cây cà phê, gần 13,6 nghìn héc ta cây ăn quả (gồm sầu riêng hơn 4.100ha, chuối hơn 4.330ha, mít hơn 1.600ha, chanh leo 8.972ha, xoài 524,5ha...). Ngoài ra, trên địa bàn tỉnh có hơn 18 nghìn héc ta rau các loại, trong đó, có khoảng 500ha rau, hoa, củ, quả xứ lạnh tại xã Măng Đen, cung ứng ra thị trường khoảng 2.000 tấn/năm... Những con số trên cho thấy, dư địa mở rộng MSVT, mã số cơ sở đóng gói còn rất lớn. 

Như xã Măng Ri hiện có hơn 1.000ha cà phê xứ lạnh, trong đó có khoảng 600ha đã cho thu hoạch, năng suất khoảng 18 - 20 tấn/ha. Tuy nhiên, trên địa bàn xã chưa có vùng trồng cà phê xứ lạnh được cấp MSVT.

Chủ tịch UBND xã Măng Ri Phạm Xuân Quang cho biết, song song đẩy mạnh tuyên truyền Nghị quyết 36, UBND xã chỉ đạo Phòng Kinh tế, Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã và Trung tâm Phục vụ hành chính công xã phối hợp hỗ trợ, hướng dẫn người dân, HTX, DN thực hiện thủ tục cấp MSVT, mã số cơ sở đóng gói.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, Sở Nông nghiệp và Môi trường cần tổ chức tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ và hỗ trợ chuyên môn cho cán bộ cấp xã thực hiện quy trình cấp và quản lý MSVT, từ lập hồ sơ, kiểm tra thực tế đến giám sát việc sử dụng mã số sau khi được cấp.

Còn tại xã Bình Sơn, hiện có 2ha ớt tại xứ đồng Mã Quý, do HTX Nông nghiệp Bình Dương sản xuất đã được cấp MSVT tiêu thụ nội địa vào tháng 3/2023. Vì vậy, thời gian đến, xã đẩy mạnh việc kiểm tra MSVT, mã số cơ sở đóng gói, nhất là ớt và dưa hấu là 2 mặt hàng nông sản có diện tích sản xuất lớn.

Chủ tịch UBND xã Bình Sơn Võ Thị Hiền nhận định, MSVT không chỉ là “mã định danh” của sản phẩm, mà còn là đòn bẩy đưa nông sản vươn ra thị trường, khắc phục tình trạng được mùa mất giá. Chính vì vậy, song song với rà soát diện tích, số hộ tham gia sản xuất các loại nông sản chủ lực, UBND xã chỉ đạo phòng, ban chuyên môn đồng hành cùng nông dân, HTX, DN. Từ kê khai đầy đủ, chính xác vị trí, diện tích thửa đất, ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất đến hoàn thiện hồ sơ, đáp ứng yêu cầu tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.

Thời gian đến, thủ tục cấp MSVT sẽ đơn giản, song trong bối cảnh các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc, nông dân, HTX và DN cần tuân thủ đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật và kê khai đầy đủ, chính xác thông tin liên quan.

Bởi đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao giá trị nông sản, giữ vững thị trường xuất khẩu và xây dựng thương hiệu nông sản của tỉnh theo hướng bền vững.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quang Trung, để nâng tầm giá trị nông sản, phục vụ thị trường nội địa và xuất khẩu, chính quyền các địa phương cần hướng dẫn, hỗ trợ người dân, HTX, DN liên kết hình thành các vùng trồng chuyên canh, áp dụng thống nhất quy trình và công nghệ. Qua đó, kiểm soát tốt hơn an toàn thực phẩm, dư lượng hóa chất, đảm bảo chất lượng sản phẩm đồng đều trong cùng MSVT. 

Chính quyền các địa phương đẩy mạnh số hóa dữ liệu, đảm bảo cơ sở dữ liệu liên thông nhằm nâng cao tính minh bạch trong quản lý, sử dụng MSVT, mã số cơ sở đóng gói. Sở cũng đã chỉ đạo các cơ quan có liên quan triển khai hướng dẫn cụ thể hơn về yêu cầu kỹ thuật và an toàn thực phẩm; cũng như biện pháp kiểm soát Cadimi qua việc sử dụng phân bón, vật tư nông nghiệp đúng chủng loại, liều lượng và quy trình.

Bài, ảnh: MỸ HOA