Nông nghiệp Quảng Ngãi chuyển từ sản lượng sang giá trị

Công nghệ mở đường cho những vùng sản xuất mới

Trong giai đoạn 2021-2025, cơ cấu sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản của Quảng Ngãi có nhiều chuyển biến. GRDP khu vực này tăng từ hơn 12.300 tỷ đồng năm 2020 lên hơn 15.400 tỷ đồng năm 2025.

Không chỉ chú trọng sản lượng, ngành nông nghiệp từng bước chuyển sang nâng chất lượng và hiệu quả, phát triển sản phẩm theo hướng tích hợp nhiều giá trị. Ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và liên kết sản xuất được đẩy mạnh đối với những cây trồng chủ lực.

Đến cuối năm 2025, Quảng Ngãi có hơn 30.000 ha sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, gần 2.700 ha được chứng nhận theo các tiêu chuẩn. Tỉnh cũng có 69 mã số vùng trồng còn hiệu lực, trong đó 44 mã phục vụ xuất khẩu và 25 mã phục vụ thị trường trong nước; cùng với 6 mã số cơ sở đóng gói.

Ở khu vực phía tây, việc liên kết sản xuất đang mở ra hướng phát triển mới cho nhiều loại cây trồng có giá trị. Hơn 1.165 hộ dân, 30 nhóm hộ, tổ liên kết cùng 5 doanh nghiệp tham gia chuỗi sản xuất sâm Ngọc Linh, với tổng diện tích khoảng 3.300 ha. Cùng với đó, gần 4.700 ha đẳng sâm được liên kết sản xuất tại nhiều địa bàn.

Theo ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, việc tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giúp nông dân tiếp cận thông tin, khoa học công nghệ và thị trường, qua đó thay đổi phương thức sản xuất, nhất là đối với nhóm cây dược liệu có giá trị.

Những chuyển biến trong sản xuất cũng góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên. Toàn tỉnh đang quản lý, bảo vệ hơn 1,14 triệu ha rừng và đất lâm nghiệp, trong đó diện tích có rừng đạt hơn 881.600 ha, độ che phủ rừng gần 59,5%.

Trong chăn nuôi, gần 250 cơ sở quy mô trang trại đã đầu tư hệ thống xử lý chất thải, nước thải theo hướng khép kín, tuần hoàn. Ngành cũng cấp 16 giấy chứng nhận cơ sở chăn nuôi heo quy mô lớn và 7 giấy chứng nhận cơ sở an toàn dịch bệnh.

Một trong những điểm nhấn của giai đoạn qua là sự phát triển của sản phẩm OCOP và thương mại điện tử. Quảng Ngãi hiện có 521 sản phẩm OCOP còn hiệu lực, gồm 2 sản phẩm 5 sao, 51 sản phẩm 4 sao và 468 sản phẩm 3 sao. Các sản phẩm đều được gắn mã QR, đồng thời giới thiệu trên các nền tảng thương mại điện tử.

Chuyển đổi số để nâng giá trị nông sản

Những kết quả trên cho thấy, sản xuất nông nghiệp đang từng bước chuyển sang hướng chuyên nghiệp hơn, trong đó công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng và liên kết thị trường ngày càng giữ vai trò quan trọng.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Ngãi, ngành nông nghiệp địa phương vẫn còn những hạn chế cần khắc phục, như việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng thiếu ổn định; đổi mới và phát triển các hình thức tổ chức sản xuất còn chậm; cơ giới hóa chưa đồng bộ, nhất là ở các khâu gieo sạ, trồng, chăm sóc...

Đặc biệt, chi phí đầu tư cho nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao (bao gồm cơ giới hóa) lớn, dẫn đến khó thu hút đầu tư. Trong giai đoạn 2021-2025, Quảng Ngãi thu hút được 20 dự án nông nghiệp công nghệ cao với tổng vốn đăng ký hơn 3.553 tỷ đồng; đồng thời có thêm 13 cơ sở chế biến sâu, nâng tổng số nhà máy, cơ sở chế biến nông sản lên 37.

Từ thực tế này, ngành Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi xác định sẽ tiếp tục thực hiện các giải pháp chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang kinh tế, phát triển du lịch nông nghiệp, nông nghiệp giải trí gắn với truyền thông sản phẩm. Ông Nguyễn Quang Trung cho rằng, nông nghiệp và môi trường là lĩnh vực quản lý rộng, lượng dữ liệu lớn, do đó, chuyển đổi số là nền tảng, cũng là động lực phát triển nền nông nghiệp hiện đại, minh bạch và bền vững.

"Chuyển đổi số cần được xem là nền tảng để hiện đại hóa ngành nông nghiệp. Song song với tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ, cần tổ chức sản xuất theo hướng liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp. Chúng tôi sẽ tranh thủ các nguồn lực đầu tư xây dựng cơ sở dữ liệu, thúc đẩy kinh tế số trong từng lĩnh vực.

Qua đó thúc đẩy các cơ sở xây dựng, áp dụng chương trình quản lý chất lượng tiên tiến và quy trình sản xuất tốt, đảm bảo minh bạch, chính xác, an toàn vệ sinh thực phẩm cũng như yêu cầu về truy xuất nguồn gốc của thị trường”, ông Trung nói.

Ngoài ra, Quảng Ngãi cũng định hướng xây dựng cơ sở dữ liệu vùng trồng, ứng dụng GIS, AI, IoT và Blockchain trong quản lý, truy xuất nguồn gốc, qua đó nâng độ minh bạch của sản phẩm và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn thị trường. Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng trưởng GRDP bình quân 5-6%/năm; độ che phủ rừng đạt 60%, hơn 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và cơ bản không còn hộ nghèo.

“Hướng đến nông nghiệp sinh thái, thông minh và bền vững, giai đoạn 2026-2030, ngành Nông nghiệp và Môi trường tập trung huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính, đầu tư xây dựng đồng bộ cơ sở hạ tầng; đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu các lĩnh vực; nâng cao năng lực quản lý nhà nước và tăng cường hợp tác”, ông Trung khẳng định.

Lê Khánh