Nghiên cứu, quán triệt TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH để phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã trong giai đoạn mới

Trước hết, tôi xin hoan nghênh sáng kiến của các đồng chí ở Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Tạp chí Cộng sản và Báo Nhân dân phối hợp tổ chức Hội thảo "Tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác xã - những vấn đề lý luận và thực tiễn". Đây là hội thảo có ý nghĩa về nhiều mặt, trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân đang đẩy mạnh triển khai phong trào "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh", đang ra sức nỗ lực đẩy mạnh công cuộc phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Ban Bí thư đang chuẩn bị nghe báo cáo tổng kết 5 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) về phát triển kinh tế tập thể. Nghiên cứu, quán triệt sâu sắc những tư tưởng của Bác về hợp tác xã, từ đó đánh giá những kết quả chúng ta đã đạt được trong thời gian qua và cung cấp những luận cứ khoa học cho việc đề ra chủ trương, các giải pháp phát triển kinh tế tập thể trong điều kiện mới, góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển đất nước, là mục tiêu của Hội thảo hôm này.

Thay mặt Bộ Chính trị, Ban Bí thư, tôi nhiệt liệt chào mừng các đồng chí đại biểu tham dự hội thảo, mang đến hội thảo những tham luận khoa học có giá trị để hội thảo thành công. Hợp tác xã là thành quả của nền văn minh nhân loại, được khởi nguồn và xuất phát từ mong muốn, ước mơ về một xã hội dân chủ, công bằng, một cuộc sống tốt đẹp hơn cho tất cả mọi người, đặc biệt là những người dân lao động, những người nghèo, người yếu thế, bị chèn ép trong xã hội. Phong trào hợp tác xã với những nguyên tắc tự nguyện, tự chịu trách nhiệm, dân chủ, bình đẳng, công bằng và đoàn kết, với những giá trị đầy tính nhân văn như trung thực, cởi mở, trách nhiệm với xã hội và quan tâm đến mọi người, đến cộng đồng, đã phát triển, lan rộng trên toàn thế giới như một công cụ hữu hiệu để người dân thực hiện mong muốn và ước mơ đó. Như V.I. Lênin đã từng nói "Hợp tác xã chính là một chủ nghĩa xã hội thu nhỏ".

Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đã đưa những tư tưởng về hợp tác xã vào Việt Nam. Người đã kế thừa những tư tưởng về hợp tác xã của thế giới và phát triển một cách sáng tạo trong điều kiện cụ thể của đất nước. Tư tưởng về hợp tác xã được Người tóm gọn một cách đơn giản nhưng rất sâu sắc, dễ đi vào lòng người "Nhóm lại thành giàu, chia nhau thành khó", "Một cây làm chẳng nên non, nhiều cây nhóm lại thành hòn núi cao"1 . Những nguyên tắc, giá trị hợp tác xã được Người giải thích dung dị, dễ hiểu: "...mục đích của việc tổ chức hợp tác xã là gì? Là để cải thiện đời sống nông dân, làm cho nông dân được no ấm, mạnh khỏe, được học tập, làm cho dân giàu, nước mạnh”... “Muốn quản lý tốt hợp tác xã, cán bộ quản trị phải dân chủ, tránh quan liêu mệnh lệnh, làm việc gì cũng cần bàn bạc kỹ với xã viên”1 , muốn hợp tác xã được tốt phải đoàn kết, phải làm cho mọi người tự nguyện tham gia, phải bàn bạc dân chủ và phải tính toán cho công bằng, hợp lý... Tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác xã đã được trình bày một cách hệ thống trong những bài viết, bài phát biểu, nói chuyện của Người, từ lịch sử hình thành, mục đích, loại hình, cho đến cách thức tổ chức, hoạt động của hợp tác xã. Người đã chỉ ra, hợp tác xã là con đường dễ tiếp thu nhất, phù hợp nhất đối với hàng triệu đồng bào ta, với những người sản xuất nhỏ trong mọi lĩnh vực, ngành nghề thoát khỏi lối sản xuất nhỏ lẻ, vươn lên phát triển lâu dài, "Hợp tác xã, tổ đổi công chẳng những có lợi ngay cho mình mà còn lợi về sau cho con cháu mình. Đồng bào phải trông xa, thấy rộng, chớ thấy khó khăn mà ngại, chớ thấy lợi ích trước mắt mà quên lợi ích lâu dài"2 . Người xác định, phát triển hợp tác xã là một bộ phận của cách mạng Việt Nam. Trong suốt quá trình hoạt động cách mạng của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành sự quan tâm đặc biệt đến hợp tác xã. Cho đến giờ phút cuối cùng của cuộc đời, Người vẫn trăn trở về cuộc sống của nông dân, về hợp tác xã như con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nông nghiệp, nông dân nước ta.

Tôi mong rằng trong hội thảo này sẽ có nhiều tham luận phân tích sâu những nội dung, những khía cạnh khác nhau trong tư tưởng của Bác về hợp tác xã và ý nghĩa to lớn của những tư tưởng đó đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta hiện nay. Vận dụng sáng tạo những tư tưởng của Hồ Chí Minh trong đường lối phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhằm thực hiện mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”, Đảng ta xác định, xây dựng và phát triển kinh tế tập thể mà nòng cốt là hợp tác xã có vai trò rất quan trọng. Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã xác định chủ trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân, kinh tế tập thể phát triển với nhiều hình thức hợp tác đa dạng, trong đó hợp tác xã là nòng cốt. Các hợp tác xã dựa trên sở hữu của thành viên và sở hữu tập thể, liên kết rộng rãi những người lao động, các hộ sản xuất, kinh doanh, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, không giới hạn quy mô, lĩnh vực, địa bàn. Tại Hội nghị lần thứ năm (khóa IX), Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thông qua nghị quyết chuyên đề về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể, trong đó xác định những quan điểm chỉ đạo và các giải pháp cần thiết nhằm củng cố và thúc đẩy phát triển hợp tác xã trong thời gian tới. 

Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa IX tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò của kinh tế tập thể cùng với kinh tế nhà nước ngày càng trở thành nền tảng của nền kinh tế quốc dân và xác định: Tiếp tục đổi mới và phát triển các loại hình kinh tế tập thể. Tổng kết thực tiễn, sớm có chính sách, cơ chế cụ thể khuyến khích phát triển mạnh hơn các loại hình kinh tế tập thể đa dạng về hình thức sở hữu và hình thức tổ chức sản xuất kinh doanh, bao gồm các tổ hợp tác và hợp tác xã kiểu mới. Trong những năm qua, nhất là từ sau khi có Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX), Đảng, Nhà nước ta đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động, có nhiều cơ chế, chính sách để hỗ trợ, khuyến khích phát triển kinh tế tập thể, các tổ hợp tác và hợp tác xã, nhưng sự phát triển của khu vực kinh tế này vẫn hết sức khó khăn, tốc độ chỉ bằng 1/2 tốc độ tăngtrưởng kinh tế chung của cả nước, do đó tỉ trọng của khu vực kinh tế này trong tổng giá trị sản phẩm (GDP) của đất nước ngày càng giảm. Nguyên nhân của tình hình này là gì? Đâu là nguyên nhân khách quan, đâu là nguyên nhân chủ quan? Phải chăng là do công tác tuyên truyền, vận động, sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng và chính quyền chưa đầy đủ? Hay do các chính sách hỗ trợ, giúp đỡ của Nhà nước với khu vực kinh tế này chưa đủ mức? Hay vì có điều gì chúng ta làm còn chưa đúng quy luật, chưa đúng tư tưởng Hồ Chí Minh? Sắp tới đây chúng ta phải làm gì, làm thế nào để đến năm 2010, khu vực kinh tế này có thể thoát khỏi tình trạng yếu kém hiện nay, chiếm tỷ trọng ngày càng lớn hơn trong GDP như Nghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) đã đề ra. Tôi mong rằng Hội thảo sẽ có nhiều tham luận góp phần làm rõ hơn những vấn đề quan trọng này. Hội thảo hôm nay là diễn đàn để chúng ta thảo luận, trao đổi về tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về hợp tác xã và thực tiễn kinh tế tập thể ở nước ta hiện nay, chúng ta sẽ được nghe các nhà khoa học, các cán bộ thực tiễn trình bày, làm rõ những vấn đề về cơ sở hình thành, quá trình phát triển và những nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về hợp tác xã. Trên cơ sở đó, hội thảo sẽ trao đổi, thảo luận về tình hình hợp tác xã hiện nay, những định hướng, giải pháp phát triển hợp tác xã trong giai đoạn mới, trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập kinh tế quốc tế. Hơn 50 báo cáo, tham luận được chuẩn bị tham gia hội thảo sẽ là những thông tin, tài liệu phong phú, thể hiện sự quan tâm của các đồng chí, cũng như tính hấp dẫn, thực tiễn của chủ đề mà hội thảo đưa ra.